Wyrok w Procesie szesnastu (1945)

Poniżej przedstawiam sentencję sowieckiego wyroku w procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego przeprowadzonym w dniach 18–21 czerwca 1945 roku w Moskwie zwanym „Procesem szesnastu”. W procesie skazano 12 osób (wyroki od 4 miesięcy do 10 lat więzienia), 3 uniewinniono, sprawa Antoniego Pajdaka została wyłączona, a w innym tajnym procesie został skazany w listopadzie 1945 roku na 5 lat więzienia (wyszedł po 10 latach, taka była sowiecka praworządność). Kulisy aresztowania i przebieg procesu opisano na wikipedii.

W tekście zwracają uwagę pisane w skobyczkach: „rząd” emigracyjny, „Rada jedności narodowej”, polski „rząd” nielegalny.

Ciekawe, że: >>Polski „rząd” emigracyjny w Londynie stworzył na chwilowo okupowanym przez niemiecko – faszystowskich najeźdźców terytorium Polski, Litewskiej SRR i zachodnich obwodów Ukraińskiej i Białoruskiej SRR nielegalną organizację wojskową – Armię Krajową (A. K.).<< Armia Krajowa powstała z przemianowania Związku Walki Zbrojnej w 14 lutym 1942 roku, jako część Polskich Sił Zbrojnych. W tym czasie „rząd” emigracyjny był uznawany przez ZSRR, który zerwał stosunki dyplomatyczne z Polską dopiero 25 kwietnia 1943 roku. Taki sobie fake news, zwany kiedyś propagandą… Żeby było śmieszniej w lutym 1942 roku na terenie ZSRR stacjonowała inna część PSZ – Armia Polska w ZSRR pod dowództwem gen. Andersa. Ewakuacja tych wojsk rozpoczęła się dopiero 24 marca 1942 roku. Pewnie też byli „nielegalni”. Po trzecie, część >>Litewskiej SRR i zachodnich obwodów Ukraińskiej i Białoruskiej SRR<< w 1942 roku według prawa międzynarodowego należała do Polski, aneksja tych terenów do ZSRR została klepnięta przez świat (tzn. USA i Wielką Brytanię) pod koniec 1943 roku w Teheranie.

Ciekawostką jest też, że cała sądzona piętnastka była obywatelami polskimi, co zauważono w wyroku. Nie zostali aresztowani na terenie ZSRR, ale na terenie teoretycznie kontrolowanym przez niby suwerenny Rząd Tymczasowy RP (nie mylić z powstałym 28 czerwca 1945 roku Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej). Zostali właściwie porwani i wywiezieni do Moskwy 27 marca 1945 roku.

Kolegium Wojennego Sądu Najwyższego ZSRR jakoś nie widzi nic zdrożnego w stosowaniu do nich Kodeksu Karnego Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, oskarżając ich z artykułu 58 o działalności kontrrewolucyjnej:
58-6 – szpiegostwo;
58-8 – terror;
58-9 – dywersja;
58-11 – wszelka działalność organizacyjna skierowana na przygotowanie lub popełnienie powyższych przestępstw, a także udział w organizacji utworzonej w celu przygotowania lub popełnienia jednego z tych przestępstw.

Może nie ma się co dziwić po prześledzeniu kariery podpisanego pod wyrokiem przewodniczącego Kolegium Wojskowego Sądu Najwyższego ZSRR Wasilija Wasiljewicza Ulricha (Василий Васильевич Ульрих).

Treść wyroku pochodzi z propagandowej broszury – Proces sądowy w sprawie organizatorów, kierowników i uczestników polskiego ruchu nielegalnego w zapleczu Armii Czerwonej na terytorium Polski, Litwy oraz wschodnich rejonów Białorusi i Ukrainy (1945)

Broszurę można pobrać z Chełmska Biblioteka Cyfrowa

WYROK
W imieniu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kolegium Wojenne Sądu Najwyższego ZSRR w składzie:
Przewodniczy na rozprawie – przewodniczący Kolegium Wojennego Sądu Najwyższego ZSRR, generał pułkownik służby sprawiedliwości Ulrich W. W.; członków Kolegium Wojennego Sądu Najwyższego ZSRR: generała majora służby sprawiedliwości Dmitriewa A. D., pułkownika służby sprawiedliwości Detidowa I. D., sekretarzy: pułkownika służby sprawiedliwości Batnera A. A. oraz podpułkownika służby sprawiedliwości Kudriawcewa L. N., z udziałem przedstawicieli oskarżenia publicznego: Głównego Prokuratora Armii Czerwonej, generała majora służby sprawiedliwości Afanasjewa N. A. i państwowego radcy sprawiedliwości drugiej rangi Rudenko R. A. oraz przedstawicieli Moskiewskiego Kolegium Obrońców: Braude I. D., Michalskiego W. I., Miłowidowa N. N., Kaznaczajewa S. K., Markiewicza W. P., Ocep M. A. i Plewako S. F. –
rozpatrzyło na jawnym posiedzeniu sądowym w mieście Moskwa 18-21 czerwca 1945 roku sprawę oskarżonych:
1. Okulicki Leopold, urodz. 1898 w województwie krakowskim, Polak, obywatel polski. generał brygady Armii Polskiej, zakończył akademię wojskową polskiego sztabu generalnego – oskarżony o przestępstwa przewidziane w art. 58-6, 58-8, 58-9 i 58-11 Kodeksu Karnego RSFRR.
2. Jankowski Jan Stanisław, urodz. 1882 w powiecie wysokomazowieckim. Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, zastępca premiera „rządu” polskiego w Londynie, przebywający w kraju i kierownik nielegalnego „rządu” polskiego.
3. Bień Adam, urodz. 1899 r. w pow. sandomierskim. Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, członek prezydium Stronnictwa Ludowego, minister nielegalnego „rządu” polskiego.
4. Jasiukowicz Stanisław, urodz. 1882 r. w Leningradzie. Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, członek prezydium Stronnictwa Narodowego, minister nielegalnego „rządu” polskiego.
Trzej wymienieni są oskarżeni o przestępstwa przewidziane w art. 58-8, 58-9 i 58-11 Kodeksu Karnego RSFRR.
5. Pużak Kazimierz, urodz. 1883 r. w Tarnopolu. Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, sekretarz generalny PPS, przewodniczący nielegalnej „Rady jedności narodowej”.
6. Zwierzyńskl Aleksander, urodz. 1880 r. w Tuszynie, wojew. łódzkie. Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, prawnik, zawodu dziennikarz, przewodniczący Stronnictwa Narodowego i wiceprzewodniczący „Rady jedności narodowej”.
7. Bagiński Kazimierz, urodz. 1890 r. w Warszawie, Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, zastępca przewodniczącego Stronnictwa Ludowego, wiceprezydent „Rady jedności narodowej”.
8. Mierzwa Stanisław, urodz. 1905 r. w województwie krakowskim, Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, członek Rady Naczelnej i sekretarz krakowskiej organizacji Stronnictwa Ludowego.
9. Stypułkowski Zbigniew, urodz. 1904 r. w Warszawie, Polak, obywatel polski członek prezydium Stronnictwa Narodowego.
10. Czarnowski Eugeniusz, urodz. 1904 r. w Łodzi, Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, przewodniczący zarządu zjednoczenia związków demokratycznych – Związku Demokratów, członek „Rady jedności narodowej”.
11. Chaciński Józef, urodz. 1889 r. w Warszawie, Polak, obywatel
polski, wykształcenie wyższe, przewodniczący Partii Pracy.
12. Urbański Franciszek, urodz. 1891 w województwie warszawskim, Polak, obywatel polski, sekretarz odpowiedzialny Partii Pracy, sekretarz głównej komisji „Rady jedności narodowej”.
13. Michałowski Stanisław, urodz. 1903 r. w województwie poznańskim, Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, zastępca przewodniczącego zarządu zjednoczenia organizacji demokratycznych – Związku Demokratów.
14. Kobylański Kazimierz, urodz. 1892 w Warszawie, Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, członek Stronnictwa Narodowego.
15. Stemler-Dąbski Józef, urodz. 1888 r. w obwodzie lwowskim, Polak, obywatel polski, wykształcenie wyższe, zastępca dyrektora departamentu informacji polskiego „rządu” nielegalnego i kierownik wydziału wydawnictwa książek tego departamentu.
Jedenastu wyżej wymienionych oskarża się w myśl art. 17 – 58-8, 58-9 i 58-11 Kodeksu Karnego RSFRR.

Śledztwo wstępne i sądowe stwierdziło:
Polski „rząd” emigracyjny w Londynie stworzył na chwilowo okupowanym przez niemiecko – faszystowskich najeźdźców terytorium Polski, Litewskiej SRR i zachodnich obwodów Ukraińskiej i Białoruskiej SRR nielegalną organizację wojskową – Armię Krajową (A. K.). Do września 1944 roku stał na jej czele generał armii polskiej Bór-Komorowski, od października zaś 1944 roku, po tym, gdy ten ostatni oddał się do niewoli Niemcom – zastępcą jego był generał brygady Okulicki Leopold.
Działalnością Armii Krajowej kierowali też przewodniczący polskiej nielegalnej „rady ministrów” Jankowski Jan Stanisław i jego najbliżsi współpracownicy Jasiukowicz Stanisław i Bień Adam.
Potem, gdy wojska radzieckie wyzwoliły zachodnie obwody Ukrainy i Białorusi oraz terytorium Litwy i Polski, oskarżeni Okulicki, Jankowski, Bień i Jasiukowicz byli organizatorami i kierownikami polskiego ruchu nielegalnego, który prowadził aktywną działalność destrukcyjną w zapleczu czynnych wojsk Związku Radzieckiego.
Dowódca Armii Krajowej, generał brygady Okulicki otrzymał z Londynu od „rządu” emigracyjnego szereg szyfrowych radiogramów, zawierających nakaz zachowania sił zbrojnych A. K. W radiogramie z dnia 8 grudnia 1944 roku podano Okulickiemu pełny tekst uchwały „rządu” emigracyjnego, zawierającej postanowienie zakonspirowania Armii Krajowej, jej kadrów i uzbrojenia.
Wykonując te dyrektywy wydał w grudniu 1944 r. generał Okulicki rozkaz o fikcyjnym rozwiązaniu Armii Krajowej, celem oszukania dowództwa czynnych armii radzieckich. Zachował on przy tym i zakonspirował zasadnicze kadry A. K., starannie ukrył broń, amunicję i czynne stacje radiowe.
Kłamliwy ten „manewr” pozwolił Okulickiemu, Jankowskiemu, Bieniowi i Jasiukiewiczowi wykorzystać przeprowadzone na stopę nielegalną zbrojne oddziały i organizacje Armii Krajowej dla aktywnej wrogiej działalności przeciwko Związkowi Radzieckiemu w zapleczu czynnej Armii Czerwonej, która wyzwoliła Polskę od niemieckich najeźdźców.
W lutym 1945 roku, na posiedzeniu nielegalnej „rady ministrów” w Polsce, oskarżony Okulicki postawił wniosek stworzenia centrum politycznego z przedstawicieli Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Narodowego, PPS i Związku Demokratów, jako organu kierowniczego, stworzonej przez niego z zasadniczych kadrów Armij Krajowej nielegalnej wojskowo-politycznej organizacji „Niepodległość” (w skróceniu ‚NIE”).
„Rada ministrów” w osobach oskarżonych Jankowskiego, Bienia i Jasiukowicza zaaprobowała projekt Okulickiego i poleciła Jankowskiemu rozpocząć pertraktacje w tej sprawie z przedstawicielami wymienionych partii.
Zasadnicze zadania organizacji „Niepodległość” polegały na zachowaniu kadrów,  broni i środków materialnych, celem przygotowania powstania przeciwko Związkowi Radzieckiemu, stworzeniu oddziałów bojowych i grup terrorystycznych, które miały dokonywać aktów terrorystycznych na przeciwnikach A. K. i radzieckich wojskowych, przeprowadzać akty dywersyjne i zbierać dane szpiegowskie w zapleczu Armii Czerwonej. Zadaniem tej organizacji było też prowadzenie wrogiej Związkowi Radzieckiemu propagandy.
Terrorystyczne i dywersyjne grupy Armii Krajowej, działające w zapleczu czynnych Armii radzieckich, na terytorium zachodnich obwodów Ukrainy i Białorusi, na Litwie i w Polsce, w przeciągu 1944 roku i z początkiem 1945 roku systematycznie dokonywały aktów terrorystycznych na żołnierzach i oficerach Armii Czerwonej i aktów dywersyjnych na liniach komunikacyjnych czynnej Armii Czerwonej.
Oddziały A. K. dokonywały też zbrojnych napadów na radzieckie instytucje wojskowe i cywilne.
Jedynie w okresie od 28 lipca do 31 grudnia 1944 roku oddziały A. K. według niepełnych danych zabiły 277 i raniły 94 oficerów i żołnierzy Armii Czerwonej.
Miejscowe organizacje A. K., będące pod bezpośrednim kierownictwem Okulickiego i wypełniające rozkazy polskiego „rządu” emigracyjnego w Londynie, obok działalności terrorystyczno – dywersyjnej zajmowały się też zbieraniem wiadomości szpiegowskich w zapleczu czynnych Armii Radzieckich i przesyłaniem ich drogą radiową.
Posługując się ukrytą przed radzieckim dowództwem wojskowym rozgałęzioną siecią radiowych stacji nadawczych, nielegalny „rząd” w Polsce i organizacje Armii Krajowej donosiły polskiemu rządowi w Londynie i głównemu dowództwu A. K. wiadomości o wypełnieniu przez nie rozkazów i dyrektyw, dane szpiegowskie o wojskach radzieckich, jawnie prowokacyjne wymysły o wyczynach żołnierzy i oficerów radzieckich na wyzwolonym od niemieckiej okupacji terytorium Polski, tendencyjne i oszczercze informacje o sytuacji politycznej w wyzwolonej Polsce.
Kierownicy ruchu nielegalnego w Polsce Okulicki, Jankowski, Bień i Jasiukowicz usiłowali przez rozpowszechnianie tych prowokacyjnych wymysłów doprowadzić do sabotażu zarządzeń radzieckiego dowództwa wojskowego.
Systematyczne „zaopatrywanie” polskiego „rządu” emigracyjnego w kłamliwe i tendencyjno – oszczercze wiadomości miało umożliwić temu rządowi fałszywie informować rząd brytyjski o rzeczywistej sytuacji w Polsce, wyzwolonej przez wojska radzieckie od niemieckiej okupacji.
Prowadząc swą wrogą Związkowi Radzieckiemu działalność, kierownicy nielegalnego „rządu” w Polsce wraz z dowództwem Armii Krajowej planowali stworzenie po zakończeniu wojny w Europie polsko – niemieckiego wojennego bloku, skierowanego przeciwko Związkowi Radzieckiemu. W początku 1945 roku Okulicki orientował w swych „dyrektywach” miejscowe organizacje A. K. na przygotowanie zbrojnego powstania przeciwko ZSRR. Powstanie to miało nastąpić w bloku z Niemcami, ponieważ Niemcy będą dążyły do odwetu, co było pożądane dla polskiego „rządu” emigracyjnego.
Na podstawie wyżej przytoczonego, Kolegium Wojenne Sądu Najwyższego ZSRR uznało za dowiedzione, że Okulicki, Jankowski, Bień i Jasiukowicz winni są dokonania przestępstw, przewidzianych w art. 58-8. 58-9 i 58-11 Kodeksu Karnego RSFRR, Okulicki zaś prócz tego odpowiada w myśl art. 58-6 Kodeksu Karnego RSFRR.
W stosunku do oskarżonych Pużaka Kazimierza, Zwierzyńskiego Aleksandra, Bagińskiego Kazimierza, Mierzwy Stanisława, Stypułkowskiego Zbigniewa, Czarnowskiego Eugeniusza, Chacińskiego Józefa i Urbańskiego Franciszka dowiedziono, że wszyscy wyżej wymienieni, wiedząc o tym. że kierownicy polskiego ruchu nielegalnego nie wypełnili rozkazów radzieckiego dowództwa wojskowego o zdawaniu broni, amunicji i stacji radiowych, służących dła wrogiej działalności przeciwko Związkowi Radzieckiemu w zapleczu czynnej Armii Czerwonej, ukryli to przed organami radzieckiego dowództwa wojskowego, przez co dokonali przestępstwa, przewidzianego w artykule 58-12 Kodeksu Karnego RSFRR. Oskarżenie wyżej wymienionych o przestępstwa przewidziane w art. 17 – 58-8, 58-9 i 58-11 Kodeksu Karnego RSFRR z powodu braku dowodów uważa się za niedowiedzione.
Wina Michałowskiego Stanisława, Kobylańskiego Kazimierza i Stemler-Dąbskiego Józefa, jako współpracowników Okulickiego i innych kierowników polskiego ruchu nielegalnego, oskarżonych o przestępstwa, przewidziane wart. 17 – 58-8, 58-9 i 58-11 Kodeksu Karnego RSFRR, nie została przez śledztwo sądowe w dostatecznej
mierze dowiedziona.
Określając oskarżonym wymiar kary, Kolegium Wojenne Sądu Najwyższego ZSRR bierze pod uwagę wszystkie okoliczności niniejszej sprawy, przede wszystkim zaś fakt zwycięskiego zakończenia przez Związek Radziecki wielkiej wojny w obronie Ojczyzny. Biorąc pod uwagę, ze w chwili, gdy na powrót przystąpiono do pokojowego budownictwa, zastosowanie surowego wymiaru kary, do rozstrzelania włącznie, to jest wymiaru kary przewidzianego w zarzuconych oskarżonym art. Kolegium Sądu Najwyższego ZSRR skazało:
1. Okulickiego Leopolda, Jankowskiego Jana Stanisława, Bienia Adama i Jasiukowicza Stanisława na podstawie sankcji art. 58-2 Kodeksu Karnego RSFRR skazać na pozbawienie wolności:
Okulickiego na lat dziesięć,
Jankowskiego na lat osiem,
Bienia i Jasiukowicza na lat pięć każdego;
2. Pużaka Kazimierza, Bagińskiego Kazimierza, Zwierzyńskiego Aleksandra, Czarnowskiego Eugeniusz,a Mierzwę Stanisława, Stypułkowskiego Zbigniewa, Chacińskiego Józefa i Urbańskiego Franciszka uznać za niewinnych przestępstw przewidzianych w art. 17 – 58-8, 58-9 i 58-11 Kodeksu Karnego RSFRR, na podstawie zaś sankcji art. 58-12 Kodeksu Karnego RSFRR z zastosowaniem do Mierzwy, Stypułkowskiego. Chacińskiego i Urbańskiego art. 51 tegoż Kodeksu, skazać na pozbawienie wolności:
Pużaka na półtora roku,
Bagińskiego na jeden rok,
Zwierzyńskiego na osiem miesięcy,
Czarnowskiego na sześć miesięcy;
Mierzwę, Stypułkowskiego, Chacińskiego i Urbańskiego na cztery miesiące pozbawienia wolności każdego, licząc wszystkim 12-tu skazanym termin odbywania kary pozbawienia wolności od dnia zaaresztowania każdego z nich w niniejszej sprawie;
2. Michałowskiego Stanisława, Kobylańskiego Kazimierza i Stemler-Dąbskiego Józefa uważać za uniewinnionych.

Dowody rzeczowe i dokumenty pozostawić w aktach sprawy. Wszelki zaś sprzęt radiowy skonfiskować.
Wyrok jest ostateczny i nie podlega apelacji w trybie kasacyjnym.

Przewodniczy – Przewodniczący Kolegium Wojennego Sądu Najwyższego ZSRR, generał pułkownik służby sprawiedliwości W. ULRICH.
Członkowie – Członkowie Kolegium Wojennego Sądu Najwyższego ZSRR, generał major
służby sprawiedliwości DMITRIEW,
pułk. służby sprawiedliwości DETISTOW.

Zdjęcia oskarżonych można znaleźć na Muzeum Dulag 121

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s